Reklama

Historia

Na czym oprzeć patriotyzm?

Coraz częściej jesteśmy świadkami ataków na patriotyzm. Sprawców trudno złapać za rękę, ale zjawisko to niewątpliwie istnieje i jest bardziej nasilone niż w czasach PRL. Wtedy pewne elementy patriotyzmu zwalczano, zwłaszcza te religijne, ale w sumie władza raczej starała się wykorzystać miłość do ojczyzny.

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Wyliczmy te metody ataku. Podważany jest sens powstań narodowych. To prawda, że towarzyszyły im ofiary, ale zarazem utrwalały one polską świadomość i patriotycznego ducha. Buduje się skojarzenie powstania z porażką, choć walki o niepodległość w latach 1918-21 były zwycięskie. Dalej – kwestionowane jest znaczenie wiary chrześcijańskiej i Kościoła dla polskości, oddziela się Orła od Krzyża. W zniekształcony sposób przedstawia się warstwę szlachecką i kwestionuje solidarność narodową warstw niższych, której przykładem może być choćby opór chłopów przeciwko potopowi szwedzkiemu. Na Śląsku próbuje się skierować regionalizm przeciw Polsce. Wydobywa się i reklamuje niechwalebne epizody, a minimalizuje piękne i dobre. Następnie – patriotyzm jest nazywany nacjonalizmem i przedstawiany jako nienawiść do obcych. Jednoczenie się Europy miałoby rzekomo zdezaktualizować patriotyzm narodów.

W tej sytuacji warto przypomnieć, na czym można i trzeba opierać współczesny patriotyzm. Mogą się nań składać i tradycje historyczne, i potrzeby współczesne.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Co było najlepsze w historii?

Historia, gdy się ją zgłębi, okazuje się nadzwyczaj zawiła i niejednoznaczna, ale klucz moralny pozwala z niej wydobyć to, co wartościowe. Na co warto zwrócić większą uwagę? Co wybrać?

Reklama

W wiekach XIV i XV zrodziła się unia polsko-litewska. Oznaczało to powstanie silnego państwa, ale także nową jakość w jego funkcjonowaniu. Zdołaliśmy stworzyć dość harmonijne państwo wielonarodowe, łączące Polaków, Litwinów i Rusinów, włączające też grupy Niemców i Żydów oraz mniejszych nacji. Przyniosło to chrystianizację Litwy, a ponadto stworzyło warunki do współżycia w chrześcijańskim kraju obrządkom rzymskiemu i wschodniemu. Bliskość ze wschodnim chrześcijaństwem ułatwiła potem unię kościelną, która z czasem objęła zasięgiem gros prawosławnych, a cofnęła się dopiero podczas zaborów, w wyniku carskich prześladowań. Byliśmy bliżej jedności chrześcijan niż teraz...

Tak powstałe państwo nie stało się nigdy tyranią absolutystyczną na wzór głównych krajów europejskich, choć pod koniec zepsuła je magnacka oligarchia. Jego ideał był republikański, tzn. władza królewska była ograniczona, a wolni pełnoprawni obywatele, liczna szlachta, cieszyli się znaczną swobodą i samorządem, wspólnie decydując – przez posłów – o sprawach kraju.

W XVI stuleciu pomogło to uniknąć niszczących Europę wojen religijnych, a w gospodarce i kulturze stworzyć „złoty wiek”. W warunkach pokoju nie doszło do utrwalenia podziałów wyznaniowych, a większość protestantów dała się przekonać do powrotu do katolicyzmu.

Budujący okres naszej historii to także odzyskanie niepodległości po I wojnie światowej. Zaczął się on od Legionów Piłsudskiego i cywilnej samoorganizacji pod koniec rządów zaborczych. Potem nastąpiły zwycięskie działania powstańcze w trzech zaborach. Następnie odrodzone państwo odparło najazd Rosji bolszewickiej i rozpoczęło pokojową odbudowę i integrację. Świadomość wspólnej tradycji i kultury sprawiła, że tę odbudowę, mimo wewnętrznych napięć, poparli wszyscy Polacy. A przecież państwo polskie nie istniało już od wielu pokoleń.

Reklama

Trzeci ważny okres, z najnowszej już historii, to czasy Jana Pawła II, wybranego na papieża w 1978 r., następnie powstanie ruchu Solidarność i pozbycie się rządów komunistycznych, z przełomowymi datami 1980 i 1989 r. Mimo strasznych strat poniesionych w czasie II wojny światowej, przyzwyczajenia do szarości PRL i dominacji sowieckiej – Polacy znaleźli w sobie dość ducha, by oddolnie ruszyć do walki o zmianę. W połączeniu z międzynarodową sytuacją i osłabieniem Związku Sowieckiego pozwoliło to raz jeszcze odbudować demokratyczne i niepodległe państwo narodu polskiego, które weszło na drogę nowego rozwoju. Nawet jeśli partyjniactwo, propaganda i biurokracja znacznie je zepsuły, to okres ten pozostaje ważny i zwycięski.

Co możemy zrobić dzisiaj?

W czym obecnie patriotyzm może się wyrażać? Jakie byłyby jego najważniejsze czynniki i warunki?

Po pierwsze – trzeba bronić wolności. Patriotyzm musi dążyć do dobrego i swobodnego urządzenia własnego kraju. Ta wolność jest wszak ograniczana na wielu poziomach. Wolność wypowiedzi i krytyki jest naruszana pod pretekstami ideologicznymi, m.in. przez cenzurę w mediach społecznościowych. Koncentracja mediów sprawia, że nieliczni właściciele mogą ograniczać wolność słowa. Scentralizowane państwowe szkolnictwo trudno nazwać wolnym. Życie społeczne jest krępowane mnóstwem zbędnych przepisów, biurokracja zabiera nam wolność kawałek po kawałku. Wolność gospodarcza jest jeszcze bardziej limitowana przez przepisy, no i dławiona podatkami.

Nie mniej ważna jest wolność kraju jako całości. Służy jej niepodległość, suwerenność, coraz bardziej ograniczana przez eurobiurokrację pod szyldem integracji. Chce nam ona narzucić niechcianych migrantów, zresztą również wiele innych decyzji płynie z zewnątrz. Ekspansja wielkich międzynarodowych banków i korporacji ogranicza suwerenność i wolność gospodarczą. Tymczasem władze przyznają im ułatwienia, a jednocześnie gnębią małe i średnie firmy krajowe.

Reklama

Tu mamy następne pole dla współczesnego patriotyzmu. Troska o własny kraj to także troska o jego rozwój gospodarczy, a ten dokonuje się przez pracę milionów. Nie myślimy na co dzień o tym, że pracowitość i przedsiębiorczość należą do patriotyzmu, ale tak właśnie jest.

W sferze ducha patriotyzm wymaga troski o kulturę, żeby dorobku wieków nie zastępować importem i dekadencją. Promowanie i finansowanie zepsucia i tandety powinno się spotkać z protestem i bojkotem, a twórczość wartościowa – z poparciem.

Polska nie jest jednak samotną wyspą. Nasza tożsamość i kultura mają zakorzenienie w wartościach wspólnych wielu krajom. Do tej spuścizny należy, oczywiście, katolicyzm, bez którego tożsamość polska jest trudna do pomyślenia. Nawet jeśli wielu patriotów było osobami mało religijnymi, wszyscy tkwili w społeczności przenikniętej duchem chrześcijańskim i to aprobowali.

Drugi czynnik wspólny dla całej Europy to cywilizacja starożytna. Najpierw Grecja z jej literaturą i sztuką; tymczasem w dziedzinie kultury żyjemy w czasach rozkładu. Potem Rzym z porządnym, sprawiedliwym prawodawstwem, którego duchowi zaprzeczają dziś biurokratyczna samowola i zepsute sądownictwo. Patriotyzm to także żądanie sprawiedliwego, prostego i jasnego prawa.

A czym jest patriotyzm z punktu widzenia chrześcijańskiego? Częścią miłości bliźniego. Słowo „bliźni” pochodzi od słowa bliski, dlatego miłość bliźniego skierowana jest najpierw do swoich – kochania rodziny i tych, których spotykamy na swojej drodze. Zauważmy następnie, że słowa „naród” i „rodak” są spokrewnione ze słowem rodzina. Miłość do najbliższych powiększa się więc o miłość do ojczyzny i rodaków, a potem do jeszcze szerszego kręgu ludzi.

Autor jest biblistą, emerytowanym profesorem na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim, zajmuje się też kulturą starożytną i etyką społeczną.

2024-11-05 14:43

Oceń: +4 -1

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Kochali swoją Ojczyznę

Niedziela sosnowiecka 47/2014, str. 4

[ TEMATY ]

patriotyzm

Adam Tarnowski

Rocznica bitwy pod Krzywopłotami

Rocznica bitwy pod Krzywopłotami

100 lat minęło od pamiętnej bitwy pod Krzywopłotami, którą legioniści Piłsudskiego stoczyli 17 i 18 listopada 1914 r. z wojskami rosyjskimi. Nic dziwnego, że tegoroczne obchody rocznicowe miały wyjątkowy charakter. Odbyły się 9 listopada w Bydlinie i na długo będą zapamiętane

Zanim rozpoczęła się część oficjalna obchodów, na placu przy boisku sportowym można było obejrzeć pokazy kawalerii. Umundurowanie, musztrę konną i władanie białą bronią zaprezentowali członkowie Szwadronu Niepołomice. Kawalerzyści wystąpili w mundurach Legionów Polskich.
CZYTAJ DALEJ

Św. Jan Chrzciciel de la Salle

[ TEMATY ]

św. Jan de la Salle

Peter Potrowl (talk)/pl.wikipedia.org

Pomnik Jana Chrzciciela de la Salle w kościele pod tym wezwaniem w Paryżu

Pomnik Jana Chrzciciela de la Salle w kościele pod tym wezwaniem w Paryżu

Urodził się w Reims 30 kwietnia 1651 r. w podupadłej rodzinie książęcej jako najstarszy z jedenaściorga rodzeństwa. W wieku 27 lat przyjął święcenia kapłańskie.

Trzy lata potem na uniwersytecie w Reims zdobył doktorat z teologii (1680 r.). Zaraz po święceniach otrzymał probostwo. Powierzono mu także kierownictwo duchowe nad szkołą i sierocińcem, prowadzonym przez Siostry od Dzieciątka Jezus. Jan postarał się w Rzymie o zatwierdzenie zakonu tychże sióstr. Bardzo bolał nad losem setek sierot, pozbawionych zupełnie pomocy materialnej i duchowej. Gromadził ich na swej plebanii, której część zamienił na internat. Następnie na użytek biednych dzieci oddał swój rodzinny pałac, a za pieniądze parafialne i otrzymane od pewnej zamożnej kobiety zakupił obszerny dom. Ludzie, którzy pomagali Janowi z czasem utworzyli zgromadzenie zakonne pod nazwą Braci Szkolnych. Za jego początek przyjmuje się datę 24 czerwca 1684 roku. Utworzył wiele typów szkół: podstawowe, wieczorowe, niedzielne, zawodowe, średnie, seminaria nauczycielskie. Nauka w nich odbywała się w języku ojczystym i była bezpłatna. Na polu pedagogiki Jan ma więc poczesne miejsce. W jego szkołach na pierwszym miejscu był język ojczysty, a nie wszechwładna łacina. Zniósł często stosowane w szkołach kary fizyczne W roku 1681 powstała pierwsza szkoła założona przez św. Jana w Reims (1681 r.), kolejna powstała w Paryżu (1688 r.), potem w Lyonie, w Rouen itd. W sto lat potem cała Francja była pokryta szkołami lasaliańskimi. Do rewolucji francuskiej (1789 r.) w samej Francji zgromadzenie miało 126 szkół i ponad 1000 członków. Dzisiaj Bracia Szkolni mają swe szkoły w prawie 90 krajach. Jan de la Salle zostawił po sobie bezcenne pisma. Najwybitniejsze z nich to: „Zasady dobrego wychowania”, które doczekało się ponad 200 wydań; nadto „Rozmyślania”, „Wskazania, jak prowadzić szkoły” i „Obowiązki chrześcijanina”. Bezcenne dla poznania ducha lasaliańskiego są także jego listy. Jan zmarł po krótkiej chorobie 7 kwietnia 1719 r. Beatyfikował go Leon XIII w 1888 r. On też wyniósł go uroczyście do chwały świętych w roku 1900. Pius XII ogłosił św. Jana de la Salle patronem nauczycieli katolickich (1950 r.). Ciało św. Jana, zbezczeszczone w czasie rewolucji francuskiej w roku 1793, dla bezpieczeństwa przeniesiono do Belgii, a w roku 1937 złożono przy domu generalnym zakonu w Rzymie.
CZYTAJ DALEJ

Głos Boga jest pierwszym źródłem życia

2025-04-06 15:07

[ TEMATY ]

sanktuarium Otyń

Wielkopostne czuwanie kobiet

Karolina Krasowska

Wrażenie podczas spotkania robił kościół pełen kobiet

Wrażenie podczas spotkania robił kościół pełen kobiet

„Córka Głosu” – pod takim hasłem w sanktuarium w Otyniu odbyło się wielkopostne czuwanie dla kobiet.

Był czas na konferencję, modlitwę wstawienniczą, adorację Najświętszego Sakramentu i oczywiście Eucharystię. Czuwanie, które odbyło się 5 kwietnia, poprowadziła Wspólnota Ewangelizacyjna „Syjon” wraz z zespołem, a konferencję skierowaną do pań, które wyjątkowo licznie przybyły tego dnia na spotkanie, wygłosiła Justyna Wojtaszewska. Liderka wspólnoty podzieliła się w nim osobistym doświadczeniem swojego życia. – Konferencja jest zbudowana na moim świadectwie życia kobiety, która doświadczyła nawrócenia przez słowo Boże i która każdego dnia, kiedy to słowo otwiera, zmienia przez to swoją rzeczywistość. Składając swoje świadectwo chciałam zaprosić kobiety naszego Kościoła katolickiego do wejścia na tą drogę, żeby nauczyć się życia ze słowem Bożym i tak to spotkanie dzisiaj przygotowaliśmy, żeby kobiety poszły dalej i dały się zaprosić w tą zamianę: przestały analizować, zamartwiać się, tylko, żeby uczyły się tego, że głos Boga jest pierwszym źródłem życia, z którego czerpiemy każdego dnia. Taki jest zamysł tego spotkania, dlatego nazywa się ono „Córka Głosu” – mówi liderka Wspólnoty Ewangelizacyjnej „Syjon”.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję